Psihijatrijska procena

Psihijatrijska procena započinje od trenutka susreta lekara sa pacijentom, ulaskom u
ordinaciju. Sam prvi kontakt, bliže posmatrano, se u komunikacijskom smislu uvek usklađuje
prema mogućnostima pacijenta, dok se neverbalna komunikacija kontinuirano posmatra i
asimiluje sa verbalnim iskazima prilikom procene i postavljanja dijagnoze. Psihijatrijsku
procenu vrši samo i isključivo lekar – psihijatar.
Verbalni komunikacijski deo se odnosi na uzimanje psihijatrijske anamneze koja sadrži više
segmenata. Počinje se od generalija, odnosno podataka koji se odnose na identifikaciju
pacijenta (ime, prezime), godine starosti, profesiju kojim se bavi, podatke o mestu stanovanja.
Zatim dopustimo pacijentu da nam ispriča zašto dolazi na pregled, šta ga muči, od kada, kako,
u kojim okolnostima. Ovaj deo označava glavne tegobe, nakon čega sledi hronološki pregled
medicinske dokumentacije (ako se pacijent ranije lečio, i poželjno je, poneo sa sobom na
uvid), i traganje za uzrokom problema, sistematski, od trenutka kada su se simptomi prvi put
javili do trenutka pregleda. Dalje se pacijent pita o podacima u vezi sa ličnom anamnezom.
Ovaj deo podrazumeva podatke od perioda detinjstva, hronološki, ukazujući na značajne
događaje, sveukupno zdravstveno stanje, navike. Na ličnu anamnezu se nadovezuje porodična
anamneza kojom se dobijaju podaci o članovima porodice (broj, srodstvo, povezanost,
zdravstveno stanje), što je od izuzetnog značaja u smislu prediktivne procene stanja pacijenta.
Na kraju se vrši kratka socijalna anketa kako bi se stekao uvid o uslovima u kojima pacijent
živi.
Po završetku prikupljanja podataka i sveukupnog posmatranja pacijenta, sledi opis psihičkog
statusa u datom trenutku. U okviru ovog dela se opisuje izgled pacijenta, zajedno sa devet
psihičkih funkcija koje se sistematski ispituju (svest, pažnja, opažanje, mišljenje, pamćenje,
inteligencija, emocije, nagoni, volja), sa posebnim osvrtom na uvid i kritičnost. Na kraju se
donosi zaključak sa predlogom za dalje lečenje i praćenje.
Često pacijent ne dolazi sam na pregled, već u pratnji osobe od poverenja. Kad god je to
moguće, potrebno je dobiti i podatke od osobe koja je bliska pacijentu (heteroanamnestički
podaci), dobro ga poznaje, i može da iz svoje perspektive pruži informacije o promenama
koje je primetila kod pacijenta. Takođe, važno je naglasiti da su nekada dostupni samo
heteroanamnestički podaci jer sam pacijent nije u stanju da adekvatno odgovori na
postavljena pitanja, ili ima otpor tome.
Kvalitetna psihijatrijska procena zahteva puni opseg veština od sposobnosti da se empatski
sluša, mogućnosti razumevanja psihološkog